GeoServer’ı buradan son sürümünü indirerek veya mevcut sürümleri arşiv kısmından bakarak dilediğiniz sürümde kuruluma başlayabilirsiniz. Bu makalede 2.20.2 versiyon üzerinden anlatım yapılacaktır. Windows installer ile kurulum yapacağımız için yükleyiciyi direkt buradan indirebilirsiniz.
Kurulum dosyamızı indirdikten sonra exe’yi çalıştırdığımızda bir karşılama ekranı gelecek ve next diyerek bir sonraki aşamaya geçebiliriz. Lisans koşullarını da kabul edip bir sonraki adım olan java yolunu belirtmemiz gerekir. Eğer java’yı daha önce indirmemişseniz buradan indirebilirsiniz. Üyeliğiniz yoksa üye olarak ücretsiz bir şekilde indirebilirsiniz. Java’yı indirip kurduktan sonra kurduğumuz dosya yolunu belirterek (Şekil 1) kuruluma devam ediyoruz.
GeoServer’ın kurulacağı yolu da belirterek ilerliyoruz. Bir sonraki aşamada GeoServer’a tarayıcı üzerinden erişmek için kullanıcı adı ve şifre belirlememiz gerekir. Varsayılan kullanıcı adı admin şifre ise geoserver olarak belirlenmiştir. Bu aşamayı da geçtikten sonra sunucumuz hangi portu kullanacak onu belirlememiz gerekiyor. Windows portları ile çakışmayan bir port seçmenizi öneririm. 1922 portunu seçerek ilerliyorum. Şekil 2’de gösterilen kısım şu yönden önemlidir. Eğer GeoServer’ı sunucu üzerinde kullanacaksanız ‘Install as a service’ olarak kurulum yapmanız gerekmektedir. Normal lokalinizde kullanacaksanız ‘Run manually’ seçeneğini öneririm. Buradaki fark bilgisayarı çalıştırdığınızda GeoServer otomatik olarak başlar. ‘Run manually’ seçeneğinde ise sizin başlatıp kapatmanız gerekir.
Son olarak install diyerek kurulumu tamamlayabiriz. Kurulum tamamlandıktan sonra windows arama kısmına Start GeoServer yazarak uygulamayı çalıştırıp herhangi bir tarayıcı üzerinden ‘localhost:1922/geoserver/web/’ yazarak GeoServer’ı kullanmaya başlayabilirsiniz.
GeoServer’ın kullanımını öğrenmek için buradan ilgili yazıya gidebilirsiniz.
]]>Açık Geospatial Konsorsiyumu (OGC) standartlarında web servislerinin (WCS, WMS, WFS, WFS-T) oluşturulmasını sağlayan GeoServer veri kaynağı olarak vektör (Oracle Spatial, ArcSDE, DB2, MySQL, PostGIS, Shapefiles ve Web Servisleri) ve raster (ArcGrid, GeoTiff, 51 Jpeg2000, ECW, MrSID) veriler kullanabilmekle beraber standart protokollerde üretilmiş olan KML, GML, GeoRSS, GeoPDF gibi formatları da okuyabilmektedir. OGC tarafından belirlenen standartları kullanan GeoServer, harita oluşturma ve veri paylaşımında büyük esneklik sağlar. Yukarıda bahsedilen formatlar düzgün işleyen bir iş krualına göre konumlandırılması gerekmektedir. Oluşturulan coğrafi verileri depolamaktan bir uygulamaya yerleştirmeye kadar bir dizi adım vardır. Peki Geoserver bu sistemin neresinde bulunuyor?
Şekil 1’de görüldüğü üzere GeoServer veritabanı ile harita görüntüleme bileşeni arasında konumlandırılmış gözükmektedir. GeoWebCache ise sistemin daha hızlı ve performanslı çalışmasını sağlamak için verileri önbellekte tutmaktadır.
Web tabanlı harita projelerinizde verilerinizi görüntülemek için piyasada bulunan açık kaynak veya ticari uygulamalardan faydalanabilirsiniz. En çok kullanılan ve tercih edilen açık kaynak harita görüntüleme bileşeni OpenLayers’ir. OpenLayers’i buradan indirebilirsiniz.
GeoServer’ın kurulumu hakkında bilgi edinmek için buradan diğer yazımı okuyabilirsiniz.
]]>SMTPUTF8 nedir?
SMTPUTF8’de Postfix’in kendisinden daha fazlası vardır. E-posta altyapınızın geri kalanının da UTF-8 e-posta adreslerini ve ileti başlığı değerlerini işleyebilmesi gerekir. Bu, SMTP tabanlı içerik filtrelerinde (Amavisd), LMTP sunucularında (Dovecot) ve aşağı akış SMTP sunucularında SMTPUTF8 protokol desteğini içerir. Postfix SMTPUTF8 desteği varsayılan olarak etkindir, ancak geriye dönük uyumluluk güvenlik ağının bir parçası olarak devre dışı bırakılabilir.
Bu sorunu nasıl çözebiliriz?
Öncelikle sunucunuza bağlanıp /etc/postfix/main.cf adlı dosyayı düzenlememiz gerekiyor. İlgili dosyaya gittikten sonra “smtputf8_enable = yes” komutunu eklememiz gerekli. Biz burada utf8 desteğini etkinleştirdik. Daha sonra bu değişiklikleri kaydedip, postfix’i tekrar başlatmamız gerekiyor. Bunun içinde /etc/postfix konumundayken “reload” komutunu çalıştırmamız yeterli.
Bu ayarları yaptıktan sonra mailleriniz sorunsuz bir şekilde karşı sunucuya iletilecektir.
]]>- Bu kaydediciler 16 bittir.
Belleğin segmentlerle organizasyonunun avantajları;
- Belleğin segmentler yardımı ile ayrı ayrı kesitlere bölünmesi işlemci de yürütülen süreçlerin ortaklaşa kullanımını daha etkin olarak destekler.
- Segmentleme komutları adres alanlarını kısıtlamaya ve dolaysıyla programın hacmini azaltmaya imkan verir.
- Çok kullanılan kütüklerin ana bellekte, daha az kullanılan kütüklerin ise yardımcı bellekte tutulmasına olanak sağlayarak verimliliği artırır.
Belleğin segmentlerle organizasyonunun dezavantajları;
- Gerçek adresi hesaplama mecburiyetinin olması, ek hesaplamalar yapılmasını gerektirir. Bu da verimliliğin düşmesine sebep olur.
- 32 bit mikro işlemcide bile 16 bit segment kaydedicilerinin kullanılması 32 bit fiziksel adresin oluşturulmasına ek donanım ve yazılım talep eder.
- Bir bölütün oluşturabildiği maksimum adres kapasitesi 2^20 = 1 Mbyte olarak kalır.
Segment kaydedicileri 16 bit olduğundan dolayı direkt 1 MB bellek uzayına ulaşmak mümkün değildir. Bu durumda adresi 20 bit veya daha büyük yapmak için segment adresi yalnızca belleğin belli bir kısmının başlangıcını göstermektedir. Başka bir kaydedicide ki adres ise söz konusu bölütün içerisindeki bir byte’ın adresini göstermektedir. Bu ikinci kaydedici adres, uzaklık olarak adlandırlır. Böylece adresin bölütler ile organizasyonu sonucu gerçek adres iki kısımdan oluşur.
Fiziksel adresi oluşturmak için segment kaydedicisinde ki bölüt adresini bir 16’lık bit kadar sola kaydırılmış ve boşalan bitlerin yerine 0000(2) yazılması ile elde edilen 20 bitlik adresin uzaklıkla toplanması sonucu bulunur.
Örnek olarak;
Bölüt adresi 1234(16), uzaklık ise 0105(16) olsun. Bu durumda fiziksel adres;
=12340(16)+0105(16)=12445(16) olur.
Intel işlemci mimarilerinde program, veri ve yığıt ayrı ayrı bölütlere yerleştirilir.
]]>- Bellek sistemi sanal ve gerçek olmak üzere ikiye bölünmektedir.
Adres yolu uzunluğu 32 bit olduğunda anabellek(RAM) 2^32= 4 Gbyte bir kapasiteye sahip olacaktır.
İşlemci çalıştığı esnada sanal adres oluşturur, bu adres donanım ve yazılım yardımıyla fiziksel adrese dönüştürülür. Bu adres ana belleğe erişim için kullanılabilir. Bir sanal bellek bloğu sayfa olarak adlandırılır. Sanal bellekte ıskalamaya sayfa hatası denir. Aşağıda sanal bellek sayfalarının fiziksel belleğe gömülmesi(haritalanması) gösterilmektedir.
Sayfa tablolarının hacmi büyük olduğu için onlar ana bellekte tutulmalıdır. Sanal bellekte tutulacak olsa, belleğe her erişimin iki kat uzun olacağı anlamına gelmektedir. Çünkü önce fiziksel adres bulunacak sonra ise veriler elde edilecek. Burada performansın iyileştirilmesi için zamansal ve uzaysal yerleşim özelliği kullanılır.
Eğer bir veri grubu L1’de değilse L2’ye geçiş gerektirir, enformasyon L2’de de yoksa, o zaman erişim ana belleğe yapılacaktır. Ana Bellek sistemin performansını düşürecektir. Enformasyon ana bellekte bulunduktan sonra Ön-Bellek kontrolleri önce onun bir kopyasını L2’ye, daha sonra ise L1’e kopyalar. Kendisi veriyle ilgili bir dizin oluşturur. Enformasyon L1’de bulunduğunda L1 bellek isabetli bulunmadığında L1 bellek ıskaladı denir. Bu aynen L2 içinde geçerlidir.
Enformasyonun depolanmasının bellek Hiyerarşisi iki avantajı kullanmaktadır;
- Zamansal Yerleşim
- Uzaysal Yerleşim
Zamansal yerleşimde, işlemciye yakın olan bellek birimi bloğunda en son erişilmiş olan enformasyon yer almaktadır. Uzaysal yerleşimde ise birbirine yakın olan kelimeler yer almaktadır. Böylece uzaysal yerleşimde Ön-Bellek blok kapasitesi bir kelimeden çok olmaktadır. Dolayısıyla ıskalama oluştuğunda Ön-Belleği yeniden doldurmak için çok kelimeli bir enformasyon gerekecektir. İsabet durumunda ise birkaç kelimeden oluşan Ön-Bellek enformasyonundan birini seçebilmek için blok offset kısmı adlanan bir kısım kullanılır.
Bu şekilde 4 kelimelik bloklar (16 byte) kullanan 64 KB’lık ön-bellekte ana bellek ilişkileri gösterilmektedir. Şekilden de görüldüğü gibi her ön-bellek indisi bir değil tam dört tane kelimeyi adreslemektedir. Seçilecek olan kelimenin bu dördünden hangisi olacağı ise ana bellek adresinin 2. ve 3. bitleri ile belirlenmekte ve uygun multipleksor bu seçimi gerçekleştirmektedir. Tag için kullanılan bit sayısı (16) zamansal yerleşimdekinden daha azdır(20). Bu, ön-belleğin kullanılması verimliliğini artırır.
Çok kelimeli blok durumunda ıskalama sürecinde tek kelimeli blokta olduğu gibi, tüm bloğu geri getirmektedir.
Kaynaklar;
Novruz Allahverdi, Bilgisayar Organizasyonu, Ders Notu, KTO Karatay Üniversitesi, Konya, 2019
]]>Ön-Bellekler, işlemcide ki iç işlemleri hızlandırmak ve yavaş bellekte ki komutları yürütürken harcanan zamanı en aza indirmek için geliştirilmiştir. Önbellek çalışmakta olan programa ait komutların, verilerin geçici olarak saklandığı yüksek hızlı hafızalardır. Önbellekler önceleri işlemci dışında yer almış daha sonra işlemci içine yerleştirilmiştir. Bu bellekler çoğu zaman veri ve komut Ön-Bellekleri olarak ikiye ayrılırlar.
İşlemci bir veriyi ana bellekten okumak veya yazmak istediğinde önce Ön-Belleğe bakar, eğer istenen veri varsa ve içeriği değiştirilmemişse bu veriyi okur. Yazma sürecinde ise önce Ön-Bellekte ki, sonra ise uygun bir zaman bulunduğunda ana bellekte ki bir adresin içerikleri değiştirilir.
İşlemcinin komutları daha hızlı yüklemesini sağlayan bu hafıza genellikle L1 (Level1) ve L2 (Level2) olmak üzere iki kısımdan oluşur. İşlemci, ihtiyaç duyduğu komutu ilk önce L1 ön bellekte (L1 ön bellek L2 ön bellekten daha hızlıdır.) arar. Eğer işlemcinin aradığı komut burada yoksa L2 önbelleğe bakar. Eğer burada da yoksa sırasıyla RAM ve sabit disk üzerinde ki sanal hafıza üzerinde arar.
Böylece görüldüğü gibi bellek birimleri erişim hızı ve kapasitelerine göre değişik tiplere bölünmektedirler. Bu da bir hiyerarşi oluşturur. Bu hiyerarşi aşağıda ki şekilde gösterilmiştir.
Ön-Bellek Parametreleri aşağıda listelenmiştir.
- Çekirdeğe özel L1 buyruk ve veri Ön-Belleği
- (unified)Paylaşılan Ön-Bellek
- L1 buyruk ve veri Ön-Belleği yakalama süresi
- L2 Ön-Bellek yakalama süresi
- Bellek erişim gecikme süresi
Ön-Bellek Kontrolleri ana bellekte depolanmış enformasyondan Ön-Belleğin kapasitesi kadarını bu belleklere kopyalanmasını sağlamıştır. Ön-Bellek işlemci tarafından sürdürülmekte olan programın ve bu programa uygun verilerin yoğun olarak kullanılan kısımlarını tutmakta ve bundan dolayı işlem hızının artmasına neden olmaktadır.
Ana Bellek ile Ön-Bellek veri alış-verişinin beklemesiz yapılmasını Ön-Bellek kontrolleri sağlamaktadır. Eğer aranan veri grubu dahili Ön-Bellek de ise bu Ön-Bellek işlemci ile aynı hızda olduğundan dolayı hiçbir gecikme söz konusu olmayacaktır.
Eğer bir veri grubu L1’de değilse L2’ye geçiş gerektirir, enformasyon L2’de de yoksa, o zaman erişim ana belleğe yapılacaktır. Ana Bellek sistemin performansını düşürecektir. Enformasyon ana bellekte bulunduktan sonra Ön-Bellek kontrolleri önce onun bir kopyasını L2’ye, daha sonra ise L1’e kopyalar. Kendisi veriyle ilgili bir dizin oluşturur. Enformasyon L1’de bulunduğunda L1 bellek isabetli bulunmadığında L1 bellek ıskaladı denir. Bu aynen L2 içinde geçerlidir.
Kaynaklar;
Nurettin Topaloğlu, Mikroişlemciler ve Assembly Dili, 6. Baskı Temel Mimarisi, Yapısı ve Organizasyonu, Türkiye, Seçkin Yayınevi.
Tanenbaum A.S., Structured Computer Organisation, Prentive Hail, New Jersey, 1990.
Novruz Allahverdi, Bilgisayar Organizasyonu, Ders Notu,KTO Karatay Üniversitesi, Konya, 2019
Arş. Gör. Emel Soylu, Arş. Gör. Kadriye Öz, MTM 305 Ders Notu, Karabük Üniversitesi
Journal of the Faculty of Engineering and Architecture of Gazi University Cilt 28, No 3, 545-554, 2013
]]>Bir byte, 8 bittir. 16 bit, yarım kelime(sözcük). 32 bit, bir kelime(sözcük). 64 bit ise iki kat kelimedir.
1024 BYTE = 1 KiloByte
1024 KB = 1 MegaByte
1024 MB = 1 GigaByte
1024 GB = 1 TeraByte
Bilgisayar üzerinde RAM ve ROM olmak üzere iki çeşit bellek bulunur. ROM(Read Only Memory) sadece okunabilir bellektir. Bilgiler okunabilir lakin üzerinde değişiklik yapılamaz. Bu bilgiler elektrik kesilse dahi silinmezler. RAM ise ROM a göre oldukça pahalıdır.
RAM(Random Access Memory) Rastgele erişilebilir Bellek anlamına gelmektedir. İstenilen bölgesine bilgi depolayabilir yazılabilir, okunabilir ve silinebilir. Elektrik kesilmesi durumunda tüm bilgiler silinir.
Parametreleri ise hız, kapasite, FSB ve Önbellektir.
Hız bellek parametrelerinden en önemlilerindendir. Bir bellek ünitesine bir enformasyonun yazılması/okunması süresine denir.
Kapasite olarak ise performansımızı artırmanın bir yolu da kapasitedir. Aynı anda bellekte tutulabilen maksimum enformasyon miktarıdır. Örneğin RAM bellek türlerinde oyun ve çizim programları gibi işlemler yüksek kapasiteye ihtiyaç duymaktadır.
FSB ise yine hızla alakalıdır. İşlemci ve Kuzey Köprüsü arasındaki bağlantı hızını göstermektedir.
Önbellek; ana bellekten daha hızlı olan bir işlem birimidir. Ön bellek işlemcimizin Ana Bellekten veri alırken kullanılan zamanı azaltır, böylelikle işlem hızı artmış olur.
Bellek Hiyerarşisi; bilgisayarlar enformasyon üzerinde çeşitli işlemler yaparak yeni enformasyon oluşturmaktadırlar. Bu enformasyonları kendinde depolayan ve gerektiğinde işlemcinin kullanımına sunan çeşitli bellek birimleridir. Hem Ana bellek, hem diğer bellekler erişim hızı, performans ve enformasyon depolama kapasitesi bakımından birbirlerinden farklıdır.
Günümüzde, işlemci saat frekansının çok artması ve daha yavaş erişim hızlı Ana Bellek birimleriyle işlemci arasında bir tezatlık oluşturmaktadır. Bunu engellemek için işlemci ile aynı saat frekansında çalışan bellekler kullanılmaktadır. Bu tür belleklere Ön-Bellek (Cache) denilmektedir.
İşlemci bir veriyi ana bellekten okumak veya yazmak istedğinde önce Ön-Belleğe bakar, eğer istenen veri varsa ve içeriği değiştirilmemişse bu veriyi okur. Yazma sürecinde ise önce Ön-Bellekte ki, sonra ise uygun bir zaman bulunduğunda ana bellekte ki bir adresin içerikleri değiştirilir.
Görüldüğü gibi Bellek erişim hızı ve kapasitelerine göre değişiklik göstermektedirler, bu bir hiyerarşi oluşturur. Bu hiyerarşinin en yukarı kısmında hız itibari ile işlemciye yakın olan bellek birimleri durmaktadır.
L1 olarak adlanan Ön-Bellek direkt işlemcinin içerisinde yer almaktadır. İkinci seviye Ön-Bellek (L2) çoğu zaman işlemci kartına yerleştirilmektedir. Bundan dolayı onun erişim hızı L1’e göre biraz daha düşük, kapasitesi ise L1’e göre daha yüksektir. Diyebiliriz ki; Hiyerarşinin üst kısımlarında ki bellek birimleri daha hızlı fakat küçük kapasitelidir, alt kısımlarında ki ise daha büyük kapasiteli fakat hızları düşüktür.
Genelde Hiyerarşide komşu olmayan bellek birimleri ile direkt temasta bulunmamakta, arada ki birim yardımı ile temasa geçebilmektedir.
Kaynaklar;
Allahverdi N., Bilgisayarın Hızı Nasıl Ölçülür? BYTE Türkiye, Ağustos 1996
Nurettin Topaloğlu, Mikroişlemciler ve Assembly Dili, 6. Baskı Temel Mimarisi, Yapısı ve Organizasyonu, Türkiye, Seçkin Yayınevi.
Tanenbaum A.S., Structured Computer Organisation, Prentive Hail, New Jersey, 1990.
Novruz Allahverdi, Bilgisayar Organizasyonu, Ders Notu, Konya, 2019
]]>IMAP ve POP3 size gelen e-postaları telefonunuza, bilgisayarınıza veya diğer cihazlarınıza indirmesini sağlayan iletişim protokolleridir.
POP3 NEDİR?
POP3’ü açacak olursak Post Office Protocol, indirme ve silme işlemleri ile çalışan bir protokoldür. Önce sunucuya bağlanır, ardından sunucudan gelen e-postayı alır ve yeni ileti olarak cihazınızda saklar, daha sonra sunucudan gelen maili siler ve bağlantıyı sonlandırır.
Çok sık e-posta alıyor ve gönderiyorsanız bir süre sonra sunucu üzerinde ki diskiniz dolar. Bunu POP3 kullanarak biraz daha avantajlı hale getirebilirsiniz. Şöyle ki gelen postalar size iletildikten sonra sunucudan silinir ve diskte yer kaplamaz. Lakin e-posta gönderirken SMTP protokolü kullanıldığı için aynı işlem giden e-posta için kullanılmaz.
POP3 kullanmanın avantajı olduğu kadar dezavantajı da vardır. Gelen mailler sizin cihazınıza indirildikten sonra sunucudan silindiği için mailinizi birden fazla cihazda kullanıyorsanız iletim sorunlarına yol açacaktır. Bir diğer dezavantajı ise başka bir cihazdan gelen mailinize erişmek istediğinizde sunucudan silindiği için yine erişim sorunu olacaktır. E-postalarınızı birden fazla cihaz üzerinde kullanıyorsanız, POP3 protokolü bu tür kullanımlar için pek uygun değildir.
IMAP NEDİR?
IMAP açacak olursak Internet Message Access Protocol, kullanıcıların uzaktaki bir e-posta sunucusuna erişmesini sağlayan bir uygulama protokolüdür. POP3 den daha geliş mail protokolüdür. Sunucudan gelen maili alır ve cihazınıza kaydeder.
IMAP kullanmanın en büyük avantajı her yerden maillerinize ulaşabilmenizdir. Örneğin webmail, telefon ve pc gibi bir çok cihazdan ulaşabilirsiniz ve mailleriniz de hiç bir erişim sorunu olmaz. Maillerinizi uzak sunucudan lokal bir cihaza yedekleyebilirsiniz.
Avantajlarından bahsetmişken dezavantajları da yok değil. Şöyle ki, gelen mailleriniz sunucu da saklandığı için mail trafiğiniz yüksek ise diskinizin dolma riski yüksek. Başka bir dezavantaj ise mailleriniz önemli ise sunucuya erişebilen bir kişi sizin maillerinizi görebilecektir, bu da kurumsal firmalar için tehlike arz edebilen bir durumdur.
]]>